Koelte is geen luxe, maar een basisrecht!
WIJ CONSTATEREN:
Dat er een onaanvaardbare en levensgevaarlijke leemte is in de ouderenzorg: verwarming is in de winter wettelijk verplicht inbegrepen in de ligdagprijs van Woonzorgcentra, maar actieve koeling in de zomer niet.
Volgens het Vlaamse Woonzorgdecreet heeft elke bewoner recht op kwaliteitsvolle zorg en een veilige leefomgeving. Door de klimaatverandering vormen intense hittegolven echter een direct en acuut medisch risico voor kwetsbare ouderen dat net zo gevaarlijk — en potentieel dodelijk — is als winterkoude. Officiële data van gezondheidsinstituut Sciensano en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) bewijzen de harde realiteit: extreme zomertemperaturen zorgen in ons land tijdens zware hittejaren voor een oversterfte van 1.200 tot wel 2.500 hitteslachtoffers, waarvan ongeveer 85% ouder is dan 65 jaar.
De huidige praktijk in de woonzorgcentra schiet tekort:
- Zonwering en ventilatoren zijn zwaar onvoldoende: Hoewel centra volgens de Vlaamse infrastructurele erkenningsvoorwaarden verplicht zijn om zonwering te voorzien, is dit puur passief. Ventilatoren koelen de lucht niet af. Bij binnentemperaturen boven de 30°C verhogen ventilatoren zelfs het risico op acute uitdroging. Bovendien is de handmatige bediening hiervan onrealistisch zwaar voor het reeds overbelaste zorgpersoneel.
- Er ontstaat een onrechtvaardige zorgkloof: Instellingen verschuiven de aankoop van airco’s naar de families onder de noemer "extra comfort". Dit is onbetaalbaar voor de vergeten groep 'zelfbetalers' die al hun reserves opmaken aan de rusthuisfactuur, en volstrekt onmogelijk voor OCMW-gerechtigden die moeten rondkomen met een wettelijk zakgeld van € 123,05 per maand (sinds 1/3/2026, afhankelijk van spilindex). Kinderen van bewoners in een woonzorgcentrum worden hierdoor, bovenop hun wettelijke onderhoudsplicht, financieel overbelast.
Gezondheidsbescherming en fundamentele mensenrechten (Art. 23 Grondwet & Art. 2 EVRM) mogen niet afhankelijk zijn van familiale rijkdom. Klimaatbeheersing in beide richtingen — bescherming tegen extreme koude én extreme warmte — is een essentieel onderdeel van de basiszorg.
EN VERZOEKEN:
Dat de federale en Vlaamse beleidsmakers een dringende wetswijziging doorvoeren die het recht op een veilig binnenklimaat garandeert. Concreet eisen wij:
- Wettelijke verplichting: Het Ministerieel Besluit houdende de samenstelling van de dagprijs moet zo worden aangepast dat het garanderen van een beheersbaar binnenklimaat via actieve koeling (klimaatbeheersing) op elke individuele bewonerskamer verplicht wordt.
- Inbegrepen in de dagprijs: Deze medische basisvoorziening moet, net zoals verwarming, volledig vervat zitten in de vaste ligdagprijs [vlaanderen.be]. Extra kosten mogen niet worden doorgerekend aan de bewoner of de familie.
- Financiële ondersteuning: De overheid moet het Vlaamse Infrastructuurforfait uitbreiden en andere financiële middelen vrijmaken, zodat woonzorgcentra de nodige subsidies ontvangen om duurzame systemen (zoals warmtepompen) te installeren die zowel kunnen verwarmen als koelen.
"Een veilige bewonerskamer hoort in de winter warm genoeg te zijn, maar in de zomer ook koel genoeg."
Maha Goudman
Neem contact op met de auteur
Neem contact op met de auteur