Cancer Awareness voor (jonge) vrouwen
Deze petitie is bedoeld om meer awareness te creëren bij (jonge) vrouwen om alert te blijven op het feit dat zij ook borstkanker kunnen krijgen. Onder het motto “Een slimme meid controleert haar borsten op tijd!” is deze petitie opgesteld en zal hopelijk leiden tot een bewustwordingscampagne.
Cijfers van (borst)kanker
Elk jaar neemt het aantal kankerdiagnoses in Nederland toe. Uit cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijkt dat onder de jongvolwassenen van 18 t/m 39 jaar 1,5 keer vaker kanker voor komt bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwen worden in hun jongvolwassen jaren vooral getroffen door borst- en baarmoederhalskanker. Deze petitie richt zich met name op borstkanker, want 1 op de 7 vrouwen krijgen helaas deze diagnose!
Ter onderbouwing dat er een groei zit in de cijfers in de leeftijdsgroep 15 t/m 49 jaar, wordt weergegeven in onderstaande tabel. Vanuit medisch oogpunt kan gesteld worden dat deze groei minimaal is, maar besef dat de prognoses van deze vrouwen slechter zijn, dan die van de vrouwen die de diagnose krijgen boven de 50 jaar.
Jaar van diagnose Leeftijdsgroep 15 t/m 49 jaar
2025* 3046
2024* 2947
2023 2842
2022 2855
2021 2876
2020 2769
* deze cijfers betreffen voorlopige gegevens - Bron: Nederlandse Kankerregistratie (NKR) 2 februari 2026
Risicofactoren voor borstkanker
Borstkanker kan erfelijk zijn, wat het dus de belangrijkste risicofactor maakt voor vrouwen die bijvoorbeeld meerdere familieleden met borst-, eierstok-, of prostaatkanker hebben. Ook hormonale factoren spelen een rol, zoals vroege menstruatie of late menopauze. Vrouwen die langer zijn blootgesteld aan hormonen, hebben een verhoogd risico op borstkanker. Een specialist van het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) geeft aan dat toename ook te maken heeft met de menstruele cyclus. Iedere cyclus geeft stimulatie van het borstklierweefsel. Hoe vaker je hier door bent gegaan, hoe meer risico. Andere risicofactoren zijn het niet geven van borstvoeding of een eerste zwangerschap na het 35ste levensjaar. Ook de anticonceptiepil en hormoonbehandelingen tijdens de overgang leveren een iets verhoogd risico op.
Bevolkingsonderzoek borstkanker
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt dat borstkanker het meest voorkomt bij vrouwen tussen de 50 en 75 jaar en heeft daarom het bevolkingsonderzoek via een mammografie op deze leeftijd bepaald.Echter zijn deze cijfers vastgesteld in 1989, toen het bevolkingsonderzoek voor borstkanker is gestart. Daarnaast is, in de loop der jaren wel gebleken en onderbouwd, dat de mammografie het meest betrouwbaar bij opsporing in deze leeftijdsgroep is. Dit heeft te maken met de dichtheid van het borstweefsel na de menopauze. Echter is de mammografie niet het enige opsporingsmiddel voor borstkanker. Zo kan en wordt de MRI momenteel ook toegepast en is vaak betrouwbaarder bij dicht borstweefsel.Zoals al eerder aangegeven groeit het aantal borstkankerdiagnoses. De groei is terug te vinden in de cijfers in de leeftijdsgroep van 15 t/m 49 jaar en na 75 jaar. Deze laatste toename valt mede te wijten aan vergrijzing, omdat mensen steeds ouder worden.
Medisch gezien is het verlagen van de leeftijd van het bevolkingsonderzoek naar 15 t/m 40 jaar helaas dus geen optie, omdat de mammografie het beste resultaat geeft na de menopauze. Echter de overgang (periode voorafgaand aan de menopauze) kan zo 5 tot 10 jaar voor je daadwerkelijke menopauze al optreden. Een gevolg hiervan is dat je hormoonhuishouding aan het veranderen is. Ook komt het vaker voor dan men denkt dat je voor je 51 jaar in de menopauze terecht komt. Dus zou in deze gevallen de leeftijd voor het bevolkingsonderzoek verlaagd kunnen worden of men er bewust van moeten zijn dat je een dergelijk onderzoek, in overleg met je huisarts, kan laten plaatsvinden. Ook moet men zich ervan bewust zijn dat (zelf)controle van de borsten en oksels op regelmatige basis uitgevoerd moet worden.
Voor de doelgroep 15 t/m 40 jaar zou een andere aanpak aangeboden kunnen worden, zoals een screeningsonderzoek op maat aan te bieden. Dit kan tegelijkertijd met het maken van een uitstrijkje, dat er een controle plaats vindt van de borsten en klieren in de oksels. Dit kan je in eerste instantie zelf doen. Door de borsten te controleren en bij twijfel en/of eerdere diagnoses in de familie een afspraak maken bij de huisarts. Of een eventuele doorverwijzing naar een mammapoli, waar de verdere diagnostiek kan plaatsvinden. Voor een uitstrijkje kan je ook in eerste instantie een zelftest aangevraagd worden.
Door je eigen alertheid en vroegdiagnostiek, kunnen tumoren in een vroeg stadium opgespoord worden en zal een beter behandelplan kunnen worden toegepast.
Conclusie
De essentie van deze petitie is dan ook om meer awareness te creëren bij (jonge) vrouwen tot 50 jaar dat er voldoende mogelijkheden bestaan. Het is dus in deze doelgroep belangrijk om ons te focussen op preventie, te investeren in een bewustwordingscampagne en hierbij niet de houdbaarheid van de zorg uit het oog te verliezen.
Wat vraag ik nu concreet in deze petitie, die met genoeg handtekeningen aangeboden kan worden aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport:
- Maak het bevolkingsonderzoek persoonsgebonden. Registratie kan bij de huisartspraktijken plaatsvinden (vergelijkbaar met de registratie van patiënten die in aanmerking komen voor de griepvaccinatie). Als bijvoorbeeld is vastgesteld dat men vervroegd in de menopauze is, je erg jong je menstruatie hebt gehad, er in de familie borst-, eierstok- en/of prostaatkanker voorkomt, dit zijn allemaal factoren die in de groep 40 t/m 49 jaar een reden kunnen zijn om wel deel te nemen aan een het bevolkingsonderzoek. Andersom kan je hem ook toepassen, door te stellen dat als na je 50ste of zelfs 55ste nog geen menopauze is opgetreden en er ook geen erfelijke aanleg is en zelfcontrole wordt uitgevoerd, men vooralsnog niet opgeroepen hoeft te worden voor het bevolkingsonderzoek;
- Investeer in een bewustwordingscampagne. Wat moeten (jonge) vrouwen nu voelen, haal de taboe van zelfonderzoek van borsten af, een plaatje van borsten wordt al vaak als iets seksueels opgevat. Maar ook op het laten doen van een uitstrijkje, waar een drempel ligt om dit bij de huisarts/assistente te laten uitvoeren. Er is nog onvoldoende bekend dat dit ook via een thuistest kan plaatsvinden. Deze bewustwordingscampagne kan via reclamespotjes, sociale media, maar ook op middelbare scholen, mbo en hbo etc. tijdens biologielessen;
- Train huisarts(praktijken) en assistentes op het hoe op te sporen van vroegdiagnostiek, screening en dossiervorming van aanwezige risicofactoren te registreren zodat dit afgestemd kan worden op het bevolkingsonderzoek;
- Investeer in de zorg. Het RIVM loopt nu al met achterstanden op met het oproepen van de leeftijdscategorie vanaf 50 jaar. Dit kan mogelijk oplopen als je persoonlijke screening eraan toe gaat voegen. Je kan hierbij denken aan studenten in te zetten van de zorgopleidingen binnen het MBO en/of HBO, maar zelfs ook lotgenoten van deze ziekte kunnen ingezet worden.